Is de toekomst aan de stad? Over Benjamin Barbers If Mayors Ruled the World

Deze week was de Amerikaanse politicoloog Benjamin Barber op bezoek in Nederland. Hij gaf een lezing in Utrecht over zijn binnenkort te verschijnen boek If Mayors Ruled the World. Barbers stelling is intrigerend en belangrijk. Er is al vele malen op gewezen dat een steeds verder toenemend percentage van de wereldbevolking in steden leeft. Barbers nieuwe boek – met als ondertitel ‘why cities can and should govern globally and how they already do’ – bepleit dat die realiteit ook moet worden weerspiegeld in de politieke ordening van de wereld. Volgens hem hebben staten grotendeels afgedaan en hebben steden de toekomst omdat die de problemen van de hedendaagse maatschappij vaak veel beter kunnen aanpakken. En ze doen dat al. Na het mislukken van de klimaatconferentie van vorig jaar hebben 207 grote steden een Global Cities Climate Pact gesloten. Dat sluit aan bij initiatieven als dat van Londen om een tolsysteem in te voeren voor auto’s om zo het gebruik van de auto terug te dringen. Maatregelen om roken in de openbare ruimte tegen te gaan werden het eerst genomen door steden als New York en Los Angeles. In de recente discussie over nieuwe wapenwetgeving  krijgt de mening van burgemeester Michael Bloomberg van New York even veel aandacht als die van Obama. Bloomberg zei eerder: ‘I don’t listen to Washington very much. The difference between my level of government and other levels of government is that action takes place at the city level. While national government at this time is just unable to do anything, the mayors of this country have to deal with the real world.’ Veel maatschappelijke problemen bestaan vooral in de stad: daar moeten ze ook worden opgelost.

Dit is een aansprekende visie op de toekomst van politieke besluitvorming die ook voor juristen buitengewoon relevant is. De discussie – althans in Europa – gaat nu bijna uitsluitend over de overdracht van bevoegdheden door staten aan de Europese Unie. Dat is echter slechts een deel van de bredere discussie over wie welke bevoegdheden moet hebben. Indien steden beter in staat zijn om bepaalde problemen op te lossen dan de nationale overheid of de EU dient het recht dat te reflecteren. Steden zijn ook vaak beter in staat om innovatieve regels te introduceren die te ver gaan voor het land als geheel – de invoering van het homo-huwelijk door Mexico-Stad is daar een mooi voorbeeld van. Juristen zouden niet alleen moeten nadenken over welke zaken beter op een hoger geografisch niveau kunnen worden geregeld, maar ook over wanneer het lagere niveau beter is.